Şifalı Baharat Bitkisi: Sumak

sumak2 çantamodelleri.biz  300x300 Şifalı Baharat Bitkisi: Sumak

Tüysü bileşik yapraklı, esmer, kırmızı meyveli bir ağaççık ve bunun kurutularak kullanılan yaprakları ve meyvelerine verilen addır.

Çok yönlü olarak kullanılan sumak, Türkiye’nin bir ihracat ürünü olup, kurutulmuş yaprakları, dericilik ve kumaş boyamacılığında kullanıldığı gibi, peklik verici, kan dindirici ve antiseptik olarak da kullanılır. Türk kodekslerinde kayıtlı bir drogdur. Baharat olarak kullanılan meyveleri de aynı özellikleri taşır.

Tedavi amacıyla kullanılan kısımları: Yaprakları ve meyveleridir.

Kodeks: Farmakope: ilaç kuralları.

Drog: Ecza: İşlenmemiş ilaç ham maddesi.

Sumağın Latince ve bilimsel adı; Rhus coriaria, İngilizce adı; Sumach, Almanca adı: Sumach. Yöresel adları; somak, tekri, tirimli, tetri, debbağ sumağı.

sumak çantamodelleri.biz  Şifalı Baharat Bitkisi: Sumak

Bitkisel özellikleri:

Sumak, Anacardiaceae familyasından, 2-3 m boyunda, her dem yeşil bir ağaççıktır. Yapraklar tüysü bileşik yaprak olup, 9- 1 5 yaprakçıktan oluşmuştur. Yaprakçıklar 3-5 cm yapraklar ise 15-20 cm uzunluktadır. Çiçekler salkım halinde olup, dalların ucunda ya da yanlarında bulunur. Meyveler ise küçük, 4-6 mm uzunlukta, sulu, kırmızı renkte ve ekşidir. Akdeniz çevresinde yaygın olarak yetişir. Türkiye’de de; Diyarbakır, Mardin, Urfa civarında bulunur.

Sumağın önemli türü; boyacı Sumağı (Rhus catinus/Catinus coggygria)’dır.  Sık dallı, basit bütün yapraklara sahip, çalı görünümlü, yuvarlak tepeli bir ağaççıktır. Güney Avrupa’ dan, Çin’e kadar yaygın olarak yetişir. Akdeniz kıyılarında da makiler içinde görülür. Boyamacılıkta kullanılan kısmı yaprakları ve “Sarı kök” ya da “Sarı odun” denilen odunudur. Hem deri hem de kumaş boyamasında kullanılır.

Boyacı sumağının tıbbi özellikleri: kan kesici, büzücü, antiseptik ve peklik verici olmasıdır. Halk hekimliğinde ise; ishal kesici, ateş düşürücü, anjin, kan dindirici olarak ve yaralarda kullanılır.

Kullanım şekilleri: toz halinde kullanımı; ishal kesici olarak toz sumağını iki saat ara ile bir tatlı kaşığı kadar alıp su ile beraber yutabilirsiniz. Çay halinde kullanımı; Suda kaynatılmış sumağı da çay olarak ishal tedavisinde kullanabilirsiniz. Gargara olarak kullanıma; anjinde veya ağız mukozasının ağrılı yaralarında, sumak çayı ile gargara yapabilirsiniz. Gül suyu ile kullanımı; gül suyu içinde ezilmiş sumağı, yaralara, dudaktaki çatlaklara ve el-ayak çatlamalarına karşı kullanabilirsiniz.

Sumağın etkili maddeleri:

Kurutulmuş yapraklar; % 15-20 gallik tanen ve myricetin taşır. Meyveler ise; organik asit (citrik, malik, totrik) ve uçucu yağ taşırlar.

Farklı kullanım alanları ise; baharat olarak et yemeklerinde ve kebaplarda, deri sanyiinde tabaklayıcı madde olarak, kumaş ve deri boyamacılığında boyar madde olarak kullanılır.

Tarihte sumağın kullanımı:

İbni Sina (980-1037) el ve ayak yarıklarına karşı, Eşref Bin Muhammed (16. Yy.) ağız yaralarına karşı, Hekim Nidai (16. Yy.) göz hastalıklarına karşı kullanılabileceğini bildirmişlerdir. Ayrıca Nidai çocukların karın ağrısına yakı olarak kullanılabilineceğini belirtmiştir. Salih Bin Nasrullah da, drogun aynı amaçlarla kullanıldığını belirtmiştir. Şerafettin Mağmumi, Kamus-u Tıbbi adlı eserinde drogun, baharat ve dericilikte kullanımı yanı sıra, tentür ve hülasa halinde, sindirimi kolaylaştırdığını yazmıştır.

Tentür: Bitkinin, eter, alkol vb. eritkenlerde eriyebilen kısımlarını ayırmak suretiyle hazırlanan, “sıvı ilaç” şeklidir.

Hülasa : (Ekstre, ekstrakt): Eter, alkol vb. eritkenlerde bitkinin eriyebilen kısımlarını ayırdıktan sonra, suyunun uçurulmasıyla kalan kısım.

Bizde, özellikle Mısır çarşısında, bugün olduğu gibi, çok eskilerde de önemli bir yeri olan sumak, ecza ve aktariye defterlerinin başköşelerinde yer almıştır. En eski kayıtlar, 1690-1691 tarihli aktariye defteri ile 1714 tarihli bir ecza defteridir.

Damak zevkimize katkıları bulunan sumak, şifa verici özellikleri ile daha da değer kazanmıştır. Uzun süreli kullanım için doktorunuza danışmanız, güvenli kullanım açısından iyi olur.

 

 

 

 

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>